تبلیغات
رویش سبز افغانستان - زعفران(طلای سرخ)
 
رویش سبز افغانستان
اندیشه ی سبز ، رویش سبز ، افغانستان سبز
چهارشنبه 18 شهریور 1394 :: نویسنده : آمنه واعظی

طلای سرخ اقتصادی نو پا در افغانستان

زعفران با نام عمومی saffron و نام علمی crocus sativus گران بها ترین گیاه زراعی موجود در کره زمین است و تنها گیاهی است که واحد خرید و فروش آن به جای تن و کیلوگرم مثقال و کرم می باشد. این گیاه از خانواده زنبق است و در مناطق آب و هایی مدیترانه و غرب آسیا- از عرض جغرافیایی 30 تا 50 درجه شمالی و طول جغرافیایی 10 درجه غربی تا 80 درجه شرقی- در مناطق بسیار کم باران که داری زمستان سرد و تابستان گرم هستند گسترش دارد.


زعفران گیاهی است که به لحاظ آبیاری، برای مناطق خشک و نیمه خشک که با کمبود آب مواجه می باشند بسیار مطلوب است زیرا پیاز های زعفران از نیمه اردیبهشت ماه که بارندگی های بهاره قطع می شود یک خواب با دوره 5 ماهه را طی کرده و نیاز به آبیاری ندارد. اما خارج از این محدوده، زعفران باید مانند هر محصولی دیگر آبیاری شود. زعفران در حال حاضر بازار مصرف کوچکی در افغانستان دارد اما شرایط ایده آل رشد این محصول و تقاضاهای جهانی، کشت زعفران را به عنوان گزینه با ارزشی در آورده است و آمار های جهانی نشان داده است که کیفیت بسیار مطلوب زعفران افغانستان باعث گردیده بالا تر از سایر کشور های تولید کننده همچون ایران در رده اول قرار گیرد.

این گیاه به دلیل ویژگی های خاص از جمله نیاز آبی کم، آبیاری در زمان های غیر بحرانی نیاز آبی سایر گیاهان، امکان بهره برداری از مزارع بمدت چندین سال در یک نوبت کاشت، سهوات حمل و نقل و نگهداری محصول، عدم نیاز زراعت آن به ماشین آلات ویژه و تکنولوژی پیچیده، توان جذب نیروی کار زیاد در زمان برداشت گل، اشتغال زایی و نهایتا جلوگیری از مهاجرت و جذب ارز، موقعیت آن را به ویژه در مناطقی که فاقد استعداد های صنعتی و دارای محدودیت آب کشاورزی می باشد مطرح و ممتاز نموده است.

مراحل اجرایی شامل کاشت، داشت و برداشت به شرح زیر می باشد:

الف. کاشت

1. آماده سازی زمین جهت کاشت:

زعفران نیاز به خاک هایی با بافت شنی- رسی تا لومی زهکشی شده دارد. برای این گیاه خاک های سبک زهکشی شده با حاصلخیزی متوسط نسبت به خاک های سنگین حاصلخیز مناسب تر است. چون در خاک های با حاصل خیزی زیاد رشد رویشی نسبت به رشد زایشی افزایش می یابد.

آماده سازی زمین و کاشت از مهمترین عملیات تولید محصولات کشاورزی می باشد بطوری که بیش از 60 درصد از انرژی مکانیکی مورد مصرف در کشاورزی مکانیزه صرف عملیات خاک ورزی و کاشت می گردد. بنابراین  مدیریت خاک ورزی عامل مهمی در کاهش انرژی مصرف می باشد.

2. تهیه پیاز های بذری:

زعفران از جمله گیاهانی است که ازدیاد آن از طریق پیاز صورت می گیرد. مرحله کاشت منحصرا در سال اول انجام می گیرد و طی 10- 4 تنها عملیات مربوط به مراحل داشت و برداشت زعفران اجرا می شود. عمر مفید مزارع  زعفران برای گلدهی بسته به تراکم کشت اولیه از 4 سال تا 10 سال متغییر می باشد. پس از این زمان به علت تکثیر زیاد پیازها و کمبود فضا جهت رشد رویشی پیازها و ضعیف شدن خاک، عملکرد مزرعه به شدت کاهش می یابد. در این زمان لازم است تا پیازهای زعفران جهن کشت در مزرعه ی جدید از خاک خارج شوند و بهترین زمان جهت خارج کردن پیازها از زمانی که برگ های زعفران خشک شدند (اوایل خرداد ماه) تا زمان کاشت می باشد.

پس از بیرون آوردن پیازها آن ها را باید درجه بندی کرد. پیازهای تا وزن 2 گرم در سال اول توان گلدهی ندارند واین توان برای پیازهای تا وزن 6 گرم نیز محدود است. همچنین پیازهای دارای وزن بالای 14 گرم در سال اول تا 5/3 کیلو گرم در هکتار زعفران تولید می کنند و از طرفی مه تنها پیاز های درشت در سال اول بازده مزرعه را افزایش می دهند بلکه از طریق بچه زایی بیشتر و تولید پیازهای درشت تر بازده مزرعه را درسال اول های دوم و سوم افزایش می دهند.

3. کاشت پیاز زعفران:

پیاز زعفران را از موقع خزان بوته زعفران (اوایل خرداد) تا اواسط مهر می توان کشت نمود.

تراکم پیاز در واحد سطح رابطه مستقیم با عملکرد محصول و رابطه ی عکس با تعداد سال های گلدهی مزرعه زعفران دارد.

الگوی کاشت شامل دو روش کپه کاری و ردیفی می باشند.

در روش کپه کاری، چاله هایی را با فاصله تقریبی 25 تا 40 سانتی متر از یک دیگر با بیل در زمین ایجاد کرده و درون هر کدام 15- 3 پیاز با توجه به تراکم پیاز در واحد سطح قرار می دهند.

در روش کاشت ردیفی، شیار هایی با فاصله 30- 20 سانتی متر از یکدیگر و به عمق 20- 15 سانتی متر و فاصله ی هر پیاز داخل شیار 10- 7 سانتی متر می باشد.

ب. داشت

1. آبیاری

بسته به وضعیت آب و هوایی منطقه، آبیاری اولیه زعفران از اواسط مهر ماه تا دهه اول آبان ماه شروع می شود. اگر هوا گرم تر باشد دیرتر و و هر گاه سرما زود رس باشد، در اوایل مهر ماه مزرعه ی زعفران را آبیاری می کنند.

پس از اتمام دوره ی گلدهی و ظاهر شدن برگ ها آبیاری دوم صورت می گیرد این آبیاری یک ماه پس از آبیاری اول انجام می شود. آبیاری های بعدی به فواصل 12 تا 24 روز، بسته به شرایط جوی صورت می گیرد. معمولا از اواسط اردیبهشت ماه همراه با زرد شدن برگ های سوزنی زعفران آبیاری قطع می گردد.

2. سله شکنی

بعد از اولین آبیاری به مجرد گاو رو شدن، زمین سطح مزرعه باید سله شکنی گردد. به نحوی که بنه ها صدمه نبینند. سله شکنی موجب سهولت در خروج گل ها از خاک و زیر خاک شدن کود حیوانی از لایه سطحی می گردد.

سله شکنی مزارع زعفران در ابتدای فصل رشد این محصول یکی از عملیات های حساس داشت بوده که می بایست به طریقه ای دقیق انجام گیرد، زیرا که در این زمان جوانه های زعفران تا نزدیکی سطح خاک بالا آمده اند.

3.تغذیه

مصرف کودهای آلی در خاک علاوه بر تامین مقداری از عناصر غذایی مورد نیاز گیاه باعث بهبود کیفیت فیزیکی خاک شده و در رشد و تکثیر موجودات زنده خاک نقش غیر قابل انکاری دارد. ماده آلی خاک را پوک می نماید و انتقال آب و هوا به خاک را تسهیل می کند و اجازه می دهد که پیاز زعفران به خوبی رشد نماید و توان گل آوری آن  افزایش یابد. مسئله کاهش مواد آلی در خاک های زیر کشت زعفران از اهمیت زیادی برخوردار است و لذا توصیه می شود حداقل هر دو سال یکبار مقدار 30- 20 تن در هکتار کود حیوانی پوسیده در مزارع زعفران استفاده شود

پ. برداشت

1. زمان برداشت

گلدهی مزرعه زعفران در یک دوره 15 تا 20 روزه صورت می گیرد. این دوره چند روزه با توجه به شرایط آب و هوایی منطقه و همچنین زمان آبیاری اولیه می تواند در فاصله زمانی اواخر مهرماه تا اوایل آذرماه قرار گیرد. کشاورزان مناطق کوهستانی که سرمای پاییزی زودرس دارند در اواخر مهرماه گل های زعفران را برداشت خواهند نمود. تاخیر در آبیاری اولیه در هر منطقه می تواند گلدهی مزرعه زعفران را حداکثر 5 تا 7 روز به تاخیر بیاندازد. پس از این زمان کوتاه حتی اگر آبیاری انجام نگیرد گل های زعفران با زحمت فراوان از زیر خاک خشک سر بر خواهند آورد.

2. برداشت گل از زمین  

با فرارسیدن زمان برداشت گل های زعفران به تدریج در یک دوره 15 تا 20 روزه از زیر خاک بیرون می آیند.

برداشت گل می بایست به صورت روزانه و در ساعات اولیه صبح انجام شود چرا که در این زمان دمای هوا پایین است و گل ها بصورت غنچه می باشند. گل زعفران در زمان برداشت دارای ارتفاعی در حدود 3 تا 10 سانتیمتر از سطح خاک می باشد. گل ها ار ساعات اولیه صبح نزدیک سطح خاک بوده و با گذشت زمان و گرم شدن هوا، ارتفاع آن ها افزایش می یابد. البته ارتفاع گل می تواند تحت تاثیر عوامل مختلف دیگری از قبیل عمر مزرعه زعفران، زمان آبیاری اولیه و همچنین کیفیت خاک و مواد آلی موجود در آن قرار گیرد.

سبز شدن برگ ها پس از اتمام دوره برداشت، ایده آل ترین حالت می باشد. هرچند که رشد برگ ها و سبز شدن آن ها را می توان با تاخیر درآبیاری اولیه به تاخیر انداخت ولی چنانچه سرمای پاییزی دیر تر فرارسد گلدهی مزرعه نیزبا تاخیر همراه می گردد و برگ ها قبل از گل ها سبز خواهند شد.

3. در آوردن یا جدا کردن کلاله از گل

پس از برداشت گل از زمین، می بایست کلاله سه شاخه ای زعفران درشرایطی کاملا بهداشتی از گل جدا گردد. گل هایی که هنوز به صورت غنچه می باشند، چنانچه به مدت 1 تا 2 ساعت در محیطی با درجه حرارت 20 تا 25 درجه سانتی گراد قرار گیرند، باز شده و جداسازی کلاله آن ها راحت تر و سریع تر انجام خواهد شد.

4. خشک کردن

زعفران تازه برای نگهداری طولانی تر، باید خشک گردد. روش خشک کردن اثر زیادی بر کیفیت و ارزش محصول نهایی دارد.از روش های خشک کردن می توان به خشک کردن با الک های اسپانیایی و یا استفاده از آون الکتیکی با دمای قابل تنظیم 60- 50 درجه سانتی گراد و همچنین سینی های مخصوص با تورهای ابریشمی اشاره کرد.

و درآخر

با وجود اینکه ایران از دیرباز در تولید وصادرات زعفران فعالیت داشته وبا وجود اینکه بیشترین تولید جهان را به خود اختصاص داده اما هنوز نقشی در تجارت بین المللی آن ندارد و حاکمیت بازار زعفران دنیا فعلا در دست اسپانیا است واین کشور تا این اواخر محصول ایران به ارزان ترین قیمت خریده وآن را در بسته بندی های خود به نام زعفران اسپانیا به بازار های جهانی عرضه نموده است. بنابراین علاوه بر تمهیداتی که بایستی در ارتقای کمی و کیفی محصول زعفران اندیشه شود با تطبیق استاندارد صادراتی زعفران با استاندارد های جهانی ایزو وکنترل کیفیت صادرات و اعمال تلاش در جهت بازاریابی داخلی و خارجی آن سیاست روشن وآینده معمولی برای زعفران تولیدی افغانستان ترسیم گردد تا اعاشه عده زیادی از کشاورزان محترم که معیشت شان منحصرا از این راه تامین می شود دچار اختلال نشده و این محصول پر ارزش علاوه بر صادراتی شدن بتواند در بازار های جهانی در بین سایر کا لا ها حاکمیت واقعی و منحصر به فرد خود را پیدا کند.

هدف از این دید گاه پیشنهادی کمک به رهبران محلی و نسل های آینده نگر بوده تا تلاش ها و منابع دست داشته ی خویش را در ساحاتی متمرکز کنند که بیشترین پتانسیل و توانمندی و رشد را داشته و با اولویت بندی و هماهنگی این تلاش ها، به الگو و نمونه درخشانی از موفقیت برای مردم عزیزمان افغانستان مبدل شد. امیدواری بر این است که کامیابی در انکشاف اقتصادی زراعت به ویژه زعفران دیگران را در داخل و خارج از افغانستان واداشته و با پذیرفتن موقعیت استراتیژیک خود در امتداد مسیر جاده ابریشم جدید، آینده روشن تری را برای خود رقم زده و با این کار باعث نزدیکی بیشتر و یک پارچگی این قسمت از جهان گردند





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
شنبه 1 مهر 1396 06:10 ب.ظ
Hi there! I'm at work browsing your blog from my new iphone!
Just wanted to say I love reading through your blog and
look forward to all your posts! Keep up the great work!
شنبه 18 شهریور 1396 03:47 ق.ظ
Hello it's me, I am also visiting this web page daily,
this site is genuinely pleasant and the viewers are in fact sharing good thoughts.
شنبه 18 شهریور 1396 03:41 ق.ظ
Hey there! I know this is kind of off topic but I was wondering which blog platform are
you using for this website? I'm getting fed up of Wordpress because I've had problems with hackers and I'm looking at options for another platform.
I would be fantastic if you could point me in the direction of a good platform.
یکشنبه 25 تیر 1396 09:33 ب.ظ
I really like what you guys tend to be up too.
This type of clever work and reporting! Keep up
the awesome works guys I've added you guys to my
personal blogroll.
یکشنبه 27 فروردین 1396 10:11 ب.ظ
Hello! Do you use Twitter? I'd like to follow you if
that would be okay. I'm absolutely enjoying your blog and look forward
to new updates.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :